Sunday, January 23, 2011

Tepi Samudra Sanubari

[Pedesaan "banarawa" telah dilalui oleh Bima. Makin kuat dan terasa aroma lautan. Gemerciknya riak tenang tepi pantai lagi menjelang siang, semakin menambah gairah hati Sang Bima. Akhirnya sampailah dia di tepi lautan. Menjadi serba ragu Bima, sehingga hanya berdiri mematung bagai "arca berhias". Berdiri termangu memendam keraguan. Sebentar mendongak, sebentar menunduk sembari menarik dan melepas napas-napas panjang.

Gunungan atau Kayon

Suatu hari, saya mengunduh aneka Kayon (gunungan) di pedalangan Indonesia dari: http://njowo.multiply.com/. Sungguh menakjubkan!

Nenek moyang saya dahulu dengan imajinasi mereka yang kontemplatif, berhasil menatahkan kehidupan segala makhluk dalam satu disain "meru" dua dimensi seperti berikut, Gunungan Sekar Jagad, atau Gunungan Gapuran, misalnya.



Gunungan Sekar Jagad

Gunungan Gapuran


Pradesan (Pradesh - Paradise - Firdaus)

Jagad Gumelar
Tubuh gunung berapi di Jawa terdiri dari lapisan-lapisan pyroklastika (lempung kedap air) dan aliran lava vulkanik yang kaya mineral dan subur ketika dibasahi air. Paduan unsur tanah yang demikian menjadikan lereng-lereng gunung sebagai reservoir alam dan merupakan tanah pertanian yang subur. Tanah yang demikian merupakan tempat mukim manusia (human settlements). Dari sini berawalnya peradaban (the beginning of a civilization) pertanian di Jawa.

Budaya pertanian beririgasi (persawahan) merupakan budaya bercocok tanam yang membutuhkan persyaratan kesuburan tanah dan ketersediaan air yang melimpah. Kondisi alam pulau Jawa yang vulkanis subur dan tropis bercurah hujan tinggi memenuhi persyaratan itu. Demikian pula ‘plasma nutfah’ berupa tanaman padi-padian tersedia berjenis-jenis hingga diberi nama ‘nusa java’ yang bermakna ‘pulau padi-padian’. Maka merupakan karya ‘cipta rasa karsa’ Jawa sendiri menemukan sistim bercocok tanam padi beririgasi tersebut. Kenyataan yang diketemukan di pulau-pulau lain tetangga Jawa, sistim bercocok tanam padi kebanyakan dengan sistim perladangan.

Friday, January 14, 2011

Inulus miracculus...

Tulisan lawas: Cerita Pendek
Kalathida Reformasi “Inulus Miracculus”
Oleh: Jiwo Winenang

Perkenalkan, nama saya Jiwo Winenang. Namun karena teman-teman sering memanggil dengan “Win” bukannya Jiwo atau Nanang, jadi keterusan dalam menulis panggilan saya itu mereka memlesetkan dengan ejaan Soewandi, menadi “Oein”. Saya adalah seorang abdi atau panakawan dari Ki Denggleng Pagelaran yang sebenarnya bernama Ragil Pamungkas. Sebenarnya saya – bersama dengan paman jauh saya yang bernama Soeloyo – bukanlah sekedar panakawan, karena sejak kecil Den Ragil, demikian kami memanggil Ki Denggleng Pagelaran, kami berdualah yang lebih banyak mengasuh atau momong, karena kesibukan orang tua Den Ragil yang full-time sebagai guru Sekolah Dasar (SD).

Gunggunge Aksoro

Nalika nang Ishigaki - Okinawa, pas istirahat kopi (coffee break) aku biyen nate rembugan karo Pak Mohammad Abdhul Kasheem Chudhory, kancaku riset nang saka Bangladesh. Nggonku ketarik rembugan jalaran weruh Pak Kasheem lagi maca koran online saka Bangladesh. Eman dene tulisane tulisan Benggala, yaiku tulisan kang dianggo ambek wong Bangladesh lan sebagian wong India cedhak-cedhak Bangalore lan Calcuta (Kalkata - saiki), ngono tukku krungu ngendikane Pak Kasheem. Mbuh bener apa luput, sing cetha Pak Kasheem iki sawijining dosen Universitas Pertanian ing Bangladesh sing papane luwih cedhak nang Calcuta-India tinimbang nang Dacca (Kaya Pekanbaru luwih cedhak nang Kualalumpur ketimbang nang Jakarta, ngono pepadhane).

Boso Sansekerta #2

Sansekerta dudu mboke bahasa, ning....
Dewanegari dudu mboke aksara Brahmi, ning....

Tulisan iki sumbere saka artikel kelompoke wong-wong pergerakan anti Brahmin, sinebut Ambedkar utawa Dalistan, sing ditulis dening Syam Rao, judule: "The Anti-Sanskrit Scripture".

Boso Sansekerta #1

Hambleging Basa Sansekerta

Irah-irahan iku sak temene tak jupuk saka artikel sing ditulis ambek Syama Rao ing http://www.dalistan.org/terus/sambungane_akulali/ (sing wis dituup ambek pamarintah India) nganggo judul gedhe "Anti Sankrits".

Ning artikel pirang-pirang bab iku tibake isih akeh sing awujud panjangka. Si Syama Rao nduga yen basa Sankrit sing saiki jare mung kari wong 350 sing nganggo omong-2an, bakal cures, mati karepe dhewe. Ning iku kabeh ana sebabe.

Kaya sing nate tak tulis sithik ing epilog nek ra kleru, basa sansekerta kuwi basa racikan. Basa kang dianggit dening para brahmana (mulakmen angger crita wayang kuwi raja-raja akeh-akehe anak brahmana bul ngono tah?). Terus tujuwane uga ora becik. Tujuwane ben "ajaran" sing dianggit anyaran sansaya angel diakses dening wong umum. Ditambah maneh, dikeki aksara rakitan anyar. Dijupuk saka aksara keluarga BRAHMI, sing huakeh bianget, ben ketok nek aksara kanggo Sansekerta kuwi dadi "mboke aksara Brahmi" (Sak mono uga gandheng dirakit saka basa sing huakehe ora mekakat ing tanah Hindustan, basa Sansekerta malik kaya dadi emboke basa-basa Hindustan, malah gandheng ilate ilat 'arya' tegese wong saka laut kaspi tekan mediterania, wong putih, bule... terus basa kuwi uga kaya-kaya dadi emboke basa-basa euro-aryan, nganti anglo-aryan. (nek keren-aryan angel sing golekke kayu...)

Pokoke basa sansekerta ambek aksara devanagari tambah angel tambah angel disinaoni ambek wong umum. Malah para brahmana terus mojar, kanggone darah satriya, bisa ajar nulis devanagari nek wis mati ambal kaping 30 nganti 60... Lho rak apa tah? Mung heranku kok ya biyen wong-wong kono ora mbalik nganggo aksara asline dhewe-dhewe (mung siji basa sing bener-bener bebas sankritisasi ambek devanagarinisasi, yaiku basa TAMIL. Tekan saiki.... bener-bener bebas!

Cethane, basa kang sansaya angel, sansaya ruwet, utamane ing panulisan, biasane ya ambruk yen ana basa liya sing "menyerbu", kecuali nganggo cara-cara brahminsme iku. Kalebu nganggo ajaran agama. Ning dongeng sing diagamak-agamakake.... terus ana purushameda (kurban uwong), ana aswameda (kurban jaran) terus 'mateni bayi wedok'... lho kok nular tekan Arab jaman jahiliyah?, terus SATI (randha kudu melu diobong bareng mayite sing lanang). Terus gawe aturan DEVADASHI, semacam harem utawa perbudakan wedok. Terus gawe perbudakan... terus... wah ora entek mengko...

Lha, ngene para sedherek... biyen sankritisasi iku uga tau nyerbu jawa, sing nggawa sebagian kaum SAKA (Aji Soko), mulane ora kabeh mlebu tur wis nyleneh. Ning Jawa wis duwe jawa kuna sing bisa muni vokal rena 32. (babone mung 8). Mulane, basa sansekerta angler mlebu ning ora ngrusak basa jawa kuna, apadene basa jawa ngoko. Malah dianggo memperkaya. Mula njut ana dasa nama, salin swara, lingga-basa lan sak piturute.

Lho.... ngene lho wong jowo iku, nek isih ngurmati basane dhewe. Sansekerta sing nang Hindia gawe holocaust maha hebat wiwit 1500 BC nganti 1500 AD, kok nang kene mik ditampa blung, dijawakake, dadi basa KAWI.... hehehe.

Lha saiki rasakna basa jawa kelebon maneh basa-basa liyane, terutama Arab. Hehehe.. fardlu ora duwe aksara, didadekake perlu... mula mung sak perlune wae aku nulis iki... dene yen kedawan, nggih mang pedhot piyambak...

Pareeeeng,

Isigaki 22 Desember 2003,
ngenteni mulih kerja!

mBah SoeL